Chiếc bẫy bình quân giá HPG: Từ cú lướt sóng T+ đến tin nhắn Call Margin lúc 14:15

gikky.net

Tôi viết lại những dòng này không phải với tư cách của một chuyên gia phân tích hay một người kể chuyện đạo mạo. Tôi viết nó như một lời tự thú muộn màng của một kẻ từng ngạo mạn tin rằng mình có thể dùng sự kiên trì để uốn nắn bảng điện tử — để rồi phải trả giá bằng toàn bộ số tiền mồ hôi nước mắt tích cóp suốt gần 5 năm đi làm.

Mọi thảm kịch cháy tài khoản trong giới đầu tư cá nhân, suy cho cùng, chưa bao giờ bắt đầu từ một kế hoạch liều lĩnh đánh bạc. Nó luôn bắt đầu từ một suy nghĩ ngây thơ đến tội nghiệp: "Chỉ vào lướt sóng T+ kiếm vài phần trăm tiền tiêu vặt rồi rút."

Cú nhấp chuột 46.500: Khi lòng tham khoác chiếc áo tự tin

Tháng 3 năm 2022, không khí trên thị trường chứng khoán hưng phấn đến nghẹt thở. Đi cà phê hay mở mạng xã hội, đâu đâu cũng thấy người ta khoe lãi tiền triệu mỗi ngày. Nhìn bạn bè khoe tài khoản xanh tím, ngón tay tôi bắt đầu ngứa ngáy. Tôi quyết định rút 200 triệu đồng từ sổ tiết kiệm — số tiền tích cóp sau bao năm làm việc cật lực — để bước chân vào sới bạc hợp pháp.

Và cổ phiếu tôi chọn là Hòa Phát (HPG). Một lựa chọn mà lúc đó tôi tin chắc là không thể nào thua được. Báo chí ca tụng "cổ phiếu quốc dân", lợi nhuận năm 2021 vượt 34.500 tỷ đồng — con số kỷ lục vô tiền khoáng hậu. Lò cao Dung Quất chạy rực lửa ngày đêm, đại dự án Dung Quất 2 rục rịch khởi công, P/E chỉ quanh 6 lần. Với một pháo đài thép sờ nắn được như thế, tôi tự nhủ làm sao mà mất tiền được?

Tôi tự tin bấm lệnh mua tại vùng giá 46.500 đ. Trên cuốn sổ tay đầu giường, tôi còn cẩn thận ghi rõ kỷ luật: "Mục tiêu chốt lời 52.000 đ (+12%), nếu gãy hỗ trợ 44.000 đ (-5%) thì dứt khoát cắt lỗ." Lúc ấy, tôi thấy mình thật kỷ luật, thật thông thái và vượt trội hơn đám đông ngoài kia.

39.500: Lời nói dối ngọt ngào mang tên "bình quân giá"

Nhưng thị trường tài chính không quan tâm đến cuốn sổ tay của tôi. Tháng 4 năm 2022, những vụ bắt bớ rúng động nổ ra. Bảng điện đổ đèo, sắc đỏ và xanh lơ nhuộm kín sàn giao dịch. Cổ phiếu HPG xuyên thủng mốc cắt lỗ 44.000 đ trong ngỡ ngàng rồi trôi thẳng về 39.500 đ.

Khoản lỗ trên tài khoản hiện lên con số hơn -30 triệu đồng (-15%).

Ngồi trước màn hình máy tính trong văn phòng, ngón tay tôi đặt lên nút Bán nhưng cứng đờ. Tim đập dồn dập vào lồng ngực, cổ họng đắng ngắt. Ba mươi triệu đồng — đó là hơn hai tháng lương tăng ca quần quật của tôi. Bấm nút Bán lúc này đồng nghĩa với việc thừa nhận mình đã ngu ngốc, là mất thật số tiền mồ hôi nước mắt ấy. Tôi không đủ dũng khí để đối diện với nỗi đau đó.

Và rồi, sự hèn nhát bắt đầu ngụy biện. Tôi tự trấn an: "HPG là doanh nghiệp đầu ngành, tài sản ngút ngàn chứ có phải cổ phiếu rác đâu mà sợ? Giảm thế này là do tâm lý thị trường hoảng loạn vô cớ, bán lúc này là đúng đáy."

Thay vì thừa nhận sai lầm và cắt lỗ, tôi đã làm một điều ngu xuẩn nhất trong đời trader: Rút nốt 200 triệu đồng tiền tiết kiệm còn lại nạp vào tài khoản, bấm lệnh mua bình quân giá tại 39.500 đ.

Khi thấy giá vốn trung bình trên app được kéo lùi từ 46.500 đ về quanh 43.000 đ, tôi thở phào nhẹ nhõm như vừa trút được một gánh nặng ngàn cân: "Đấy, chỉ cần cổ phiếu hồi nhẹ lên 43.000 đ là mình hòa vốn, mình sẽ bán hết và thề không bao giờ tham lam nữa." Đó là lời nói dối ngọt ngào và đắt giá nhất mà tôi từng tự huyễn hoặc bản thân.

Những đêm mất ngủ và cái bẫy "chờ hòa vốn sẽ bán"

Nhưng thị trường không bao giờ thương lượng với sự thỏa hiệp của kẻ thua cuộc.

Sáng ngày 24/05/2022, câu nói thẳng thắn của Chủ tịch Trần Đình Long tại phiên họp ĐHCĐ giáng xuống như sét đánh ngang tai: "Mọi người hãy đợi kết quả kinh doanh quý 2, quý 3, quý 4 rồi sẽ thấy nó thê thảm thế nào, ngành thép đang ở giai đoạn rất khó khăn..."

Lực bán tháo kích hoạt như thác lũ. Giá HPG rơi tự do thủng 35.000 đ rồi 30.000 đ (sau chia tách trôi dạt về vùng 2x). Khoản lỗ trên tài khoản vượt qua -35%, rồi -45%.

Những tháng ngày sau đó là chuỗi ác mộng đen tối nhất trong đời tôi. Tôi bắt đầu sợ tiếng chuông thông báo từ app chứng khoán. Mỗi sáng thức dậy, tôi không dám mở bảng điện xem giá. Tôi giấu nhẹm chuyện thua lỗ với vợ con. Ngồi vào mâm cơm gia đình mà tâm trí lơ đễnh, ai hỏi gì tôi cũng ậm ừ, rồi cáu gắt vô cớ với những người thân yêu nhất chỉ vì trong lòng ngập tràn bất an và dằn vặt.

Cứ nửa đêm, khoảng 1 hay 2 giờ sáng, tôi lại trằn trọc bật dậy trong căn phòng tối. Ánh đèn màn hình điện thoại hắt lên gương mặt hốc hác. Tôi lùng sục khắp các diễn đàn F319, Facebook, YouTube chỉ để tìm kiếm một ai đó nói tốt về cổ phiếu thép. Ai bảo "vùng này là đáy rồi, tích sản thôi" thì tôi bấm like và thấy lòng nhẹ bớt; ai cảnh báo rủi ro thì tôi thầm bực tức coi họ là chim lợn. Tôi sống sót qua từng ngày hoàn toàn bằng thứ hy vọng vay mượn.

Càng lỗ nặng, ý nghĩ cắt lỗ càng trở nên bất khả thi. Vì đã lỡ bỏ vào đây 400 triệu đồng và hàng trăm đêm mất ngủ, cắt lỗ lúc này chẳng khác nào tự sát cảm xúc. Tôi bị chiếc bẫy chi phí chìm trói chặt, trơ mắt nhìn con thuyền của mình chìm dần mà không dám buông tay nhảy ra.

14:15 ngày 15/11/2022: Âm thanh lạnh lùng của lệnh giải chấp

Tháng 10 và tháng 11 năm 2022, cơn bão SCB và cuộc khủng hoảng trái phiếu quét qua toàn bộ thị trường tài chính. Cùng lúc, Hòa Phát công bố báo cáo quý 3/2022 với mức lỗ kỷ lục lịch sử gần 1.800 tỷ đồng.

Hiệu ứng tuyết lở giải chấp chéo nổ ra. Cổ phiếu HPG rơi không phanh, dư bán sàn hàng chục triệu đơn vị mà không hề có lực cầu đỡ giá. Vì trước đó trong cơn bấn loạn, tôi đã trót dùng thêm một ít đòn bẩy margin để "bắt đáy lướt sóng hạ giá vốn", tài khoản của tôi rơi thẳng vào vùng báo động đỏ.

Đúng 14:15 ngày 15/11/2022, chiếc điện thoại đặt trên bàn làm việc rung bần bật. Một tin nhắn SMS cộc lốc từ công ty chứng khoán: "Tài khoản của quý khách vi phạm tỷ lệ an toàn. Hệ thống kích hoạt lệnh bán cưỡng bức (Force Sell)..."

Tôi run rẩy mở app. Trước mắt tôi, hệ thống vừa tự động nuốt chửng toàn bộ danh mục HPG bằng lệnh MP ở mức giá sàn chạm đáy lịch sử: 12.100 đồng.

Cảm giác lúc đó kỳ lạ lắm. Không có nước mắt, cũng chẳng còn sự giận dữ. Chỉ có một sự trống rỗng đến lạnh người. Cả người tôi tê dại, hai tai ù đi, tim thắt lại rồi lịm dần. Xung quanh văn phòng, đồng nghiệp vẫn cười nói rôm rả, còn cả thế giới trong lòng tôi vừa sụp đổ hoàn toàn. Từ 400 triệu đồng tích lũy chắt chiu sau nhiều năm, sau cú quét sạch của công ty chứng khoán, số dư tài khoản chỉ còn lại vỏn vẹn vài chục triệu đồng tiền lẻ.

Thế nhưng, sự trớ trêu cay đắng nhất của số phận chưa dừng lại ở đó.

Đúng cái ngày 15/11/2022 định mệnh ấy — khi những nhà đầu tư cá nhân kiệt quệ như tôi bị cưỡng bức bán sạch hàng ở mức 12.100 đ — thị trường tạo đáy lịch sử. Dòng tiền ngoại ồ ạt đổ vào kéo HPG tăng trần tím ngắt ngày này qua ngày khác, bay một mạch lên 21.000 – 22.000 đ chỉ sau vài tháng. Thị trường đón chào bình minh rực rỡ, nhưng tôi đã bị hất cẳng khỏi cuộc chơi trong đau đớn cùng cực ngay trước ngưỡng cửa bình minh.

---

Sau cơn mê: Học cách cúi đầu trước thị trường

Phải mất hơn một năm rời xa bảng điện tử, tôi mới có đủ can đảm để ngồi lại và nhìn thẳng vào vết thương của chính mình.

Tôi không còn trách thị trường khốc liệt, cũng không còn oán thán cổ phiếu HPG. Hòa Phát vẫn là một doanh nghiệp tuyệt vời của nền kinh tế Việt Nam, nhưng tôi là một kẻ giao dịch tồi tệ. Bài học xương máu mà tôi đổi bằng 400 triệu đồng và sự suy sụp tinh thần không nằm ở những mô hình hay chỉ báo cao siêu, mà gói gọn trong một sự thật trần trụi:

Thị trường chưa bao giờ chủ tâm đánh bại bạn. Kẻ duy nhất tiêu diệt tài khoản của bạn chính là cái Tôi ngạo mạn từ chối nhận sai.

Khi bạn mở một vị thế lướt sóng ngắn hạn, kế hoạch của bạn là dòng tiền T+. Nhưng khi giá đi ngược hướng, bạn lại lôi những phân tích cơ bản về lò cao, về doanh nghiệp tốt ra để che đậy cho sự hèn nhát không dám cắt lỗ. Bình quân giá xuống trong một xu hướng giảm không phải là lòng dũng cảm, mà là hành động ném thêm củi vào một đám cháy đang thiêu rụi ngôi nhà của chính mình.

Một khoản lỗ 5% hay 7% chỉ là một vết trầy xước nhỏ, một khoản phí bảo hiểm rẻ mạt bạn trả để đổi lấy quyền được tồn tại và tiếp tục ngồi lại bàn chơi. Nhưng một khi bạn ngoan cố gồng lỗ và bơm thêm tiền cho một quyết định sai, vết trầy xước ấy sẽ biến thành hoại tử cướp đi toàn bộ tính mạng tài chính của bạn.

Kể từ ngày định mệnh ấy, mỗi khi chuẩn bị bấm lệnh Mua bất kỳ cổ phiếu nào, câu hỏi đầu tiên tôi tự hỏi mình không còn là: "Kèo này kiếm được bao nhiêu tiền?", mà luôn là:

"Nếu thị trường chứng minh tôi đã sai, tôi có dám dứt khoát bấm nút cắt lỗ để cứu lấy chính mình hay không?"