Chứng khoán Việt Nam qua những thăng trầm: Một thời vàng son, một thời mục nát
Đang xem bản đầy đủ — bình luận hiện xen giữa các mốc. Chỉ đọc nhật ký của tác giả
- +116/10/2026Hồ sơghi 16/10/2026 · 10:05
Một buổi sáng mùa thu năm 2026, lướt qua bảng điện tử sàn UPCoM, ánh mắt tình cờ dừng lại ở mã cổ phiếu HBC của Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình. Bảng giá hiện lên những bước giá lầm lũi ở vùng thị giá chỉ vài nghìn đồng mỗi cổ phiếu, thanh khoản èo uột giữa hàng trăm mã chứng khoán bị lãng quên. Khó ai có thể nén được tiếng thở dài khi nhớ lại rằng cách đây gần tròn hai thập kỷ — vào tháng 12/2006, giữa lúc cơn sóng thần đầu tiên của thị trường chứng khoán Việt Nam đang cuộn trào dữ dội nhất — Hòa Bình bước lên sàn HOSE như niềm kiêu hãnh của ngành xây dựng nội địa. Doanh nghiệp này từng chinh phục những công trình biểu tượng, những tòa tháp cao nhất Việt Nam và đạt quy mô doanh thu ngấp nghé cả tỷ USD.
Từ câu chuyện một thời oanh liệt rồi dạt về sàn UPCoM của Hòa Bình, nhìn rộng ra toàn cảnh hơn một phần tư thế kỷ phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam (2000 – 2026): lịch sử bảng điện tử chưa bao giờ chỉ trải toàn sắc tím hoa sim của thời vàng son. Song hành cùng những năm tháng thăng hoa tột bậc, khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế, luôn là những mảng tối mục nát của đòn bẩy nợ vượt tầm kiểm soát, chiêu trò tăng vốn ảo, bàn tay thao túng giá và quy luật đào thải nghiệt ngã.
Nhằm đúc kết những bài học lịch sử cho các thế hệ nhà đầu tư, chuỗi bài viết biên niên này sẽ đi qua 6 mốc lịch sử liên tiếp (mỗi ngày cập nhật một mốc cho đến hiện tại), khởi đầu từ Mốc 1: Bình minh và cơn say vàng son đầu tiên (2000 – 2007).
[Mốc 1: 2000 – 2007] Từ phiên chợ 2 món hàng REE, SAM đến cơn cuồng nhiệt xếp hàng lúc 3 giờ sáng
Những bước chân dò dẫm ngày 28/07/2000: Ngày 28/07/2000, tại trụ sở số 45–47 Bến Chương Dương (Quận 1, TP.HCM), tiếng cồng khai trương Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (tiền thân của HOSE ngày nay) chính thức vang lên, đánh dấu sự ra đời của thị trường chứng khoán tập trung tại Việt Nam. Phiên giao dịch lịch sử đầu tiên ấy diễn ra trong sự ngỡ ngàng xen lẫn hồ nghi của giới tài chính với vỏn vẹn đúng 2 mã cổ phiếu tiên phong niêm yết: cổ phiếu REE (Cơ Điện Lạnh) và SAM (Cáp và Vật liệu Viễn thông), tổng vốn hóa toàn thị trường chỉ vỏn vẹn 444 tỷ đồng.
Trong những năm tháng sơ khai, thị trường họp chợ vỏn vẹn 3 buổi mỗi tuần (thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu), biên độ dao động giá bị khóa chặt ở mức ±2%, mọi lệnh mua bán đều khớp thủ công bằng phiếu lệnh giấy. Sau sự tò mò ban đầu đưa VN-Index chạm 571 điểm năm 2001, thị trường nhanh chóng rơi vào cảnh đìu hiu kéo dài suốt giai đoạn 2001 – 2005. Chỉ số có thời điểm lao dốc về tận đáy 130 điểm do quy mô quá nhỏ bé, thiếu vắng hàng hóa và người dân vẫn xem cổ phiếu như một khái niệm xa lạ.
Cơn đại hồng thủy tiền tệ 2006 – 2007 và tấm vé thông hành WTO: Bước ngoặt làm thay đổi vĩnh viễn diện mạo thị trường xuất hiện vào năm 2006, khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Cánh cửa hội nhập mở toang kéo theo dòng vốn gián tiếp nước ngoài (FII) ồ ạt chảy vào. Cùng lúc đó, chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho công ty niêm yết trước ngày 31/12/2006 đã kích hoạt làn sóng cổ phần hóa rầm rộ chưa từng thấy.
Hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành lần lượt đổ bộ lên sàn: biểu tượng ngành sữa Vinamilk (VNM), Sacombank (STB), FPT (FPT), SSI (SSI), Gemadept (GMD), Hòa Phát (HPG) và Xây dựng Hòa Bình (HBC). Chỉ trong những tháng cuối năm 2006, số lượng công ty niêm yết đã nhảy vọt từ vài chục lên hơn 250 doanh nghiệp, biến thị trường thành bữa đại tiệc quy tụ những tên tuổi lớn nhất của nền kinh tế.
Thời kỳ vàng son ngây thơ nhất của thị trường: Dưới sự cộng hưởng của dòng tiền ngoại và sự thức tỉnh của dòng vốn trong nước, thị trường bước vào giai đoạn tăng trưởng thần tốc. Từ vùng quanh 300 điểm đầu năm 2006, chỉ số VN-Index dựng đứng một mạch lên đỉnh lịch sử 1.170,67 điểm vào ngày 12/03/2007 (tăng gần 4 lần), trong khi chỉ số HASTC-Index trên sàn Hà Nội cũng vượt mốc 450 điểm.
Khung cảnh tại các sàn giao dịch từ phố Bảo Khánh, Tràng Tiền (Hà Nội) đến Nguyễn Công Trứ, Bến Chương Dương (TP.HCM) thời kỳ đó được ví như những hội chợ náo nhiệt. Người dân mang chiếu, ghế xếp hàng từ 3–4 giờ sáng chỉ để chen chân lấy số thứ tự nộp phiếu lệnh viết tay. Khái niệm 'cứ mua là thắng' ăn sâu vào tâm trí đám đông: bà nội trợ, sinh viên, công chức mang tiền tiết kiệm đi gom cổ phiếu OTC chưa niêm yết với giá gấp 10–20 lần mệnh giá mà không cần đọc một dòng báo cáo tài chính.
Nhìn lại giai đoạn này qua các tài liệu kinh điển như tác phẩm Cơn điên, hoảng loạn và sụp đổ: Lịch sử các cuộc khủng hoảng tài chính, cơn sốt chứng khoán Việt Nam 2006 – 2007 mang trọn vẹn diện mạo của một bong bóng đầu cơ ở giai đoạn hưng phấn tột độ.
Những hạt mầm mục nát đầu tiên ươm mầm dưới lớp men say: Khi hệ số định giá P/E toàn thị trường bị đẩy lên 35 – 40 lần (nhiều mã cổ phiếu tăng giá 500% đến 800% chỉ sau vài tháng như BMC, TCT, SJS hay FPT), một tiền lệ nguy hiểm đã hình thành: các doanh nghiệp nhận ra rằng bán giấy lấy tiền trên sàn chứng khoán dễ và nhanh gấp chục lần làm sản xuất kinh doanh cốt lõi.
Hàng loạt tập đoàn nhà nước và doanh nghiệp tư nhân bắt đầu dùng thặng dư vốn cổ phần khổng lồ để thành lập ngân hàng, lập công ty chứng khoán, đầu tư chéo vào bất động sản và các dự án tài chính thay vì tập trung đầu tư chiều sâu cho nhà máy hay đổi mới công nghệ. Những dòng vốn luân chuyển qua lại giữa các pháp nhân liên kết nhằm thổi phồng vốn điều lệ, tạo dựng doanh thu danh nghĩa để tiếp tục phát hành cổ phiếu lấy tiền thật từ túi nhà đầu tư.
Lời dẫn sang Mốc 2 (Cập nhật ngày mai — 17/10/2026): Cơn say ngất ngây nào rồi cũng phải đối diện với thời khắc tỉnh thức. Khi dòng vốn nóng đảo chiều và lạm phát năm 2008 bùng phát lên gần 20%, những vết nứt đầu tiên dưới chân các tượng đài bắt đầu toác rộng, mở màn cho thời kỳ đổ vỡ và mục nát đầu tiên của chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 mà Mốc 2 của chuỗi bài sẽ tiếp tục đưa bạn đọc cùng nhìn lại.
- Phiên đầu 28/07/2000
- 2 mã REE & SAM
- Biên độ thuở sơ khai
- ±2% (3 phiên/tuần)
- Đỉnh sóng 12/03/2007
- 1.170,67 điểm
- P/E thị trường 2007
- 35 - 40 lần
- HBC niêm yết HOSE
- Tháng 12/2006
- Hành trình biên niên
- Mốc 1 / 6 kỳ
Nhìn lại thế hệ doanh nghiệp lên sàn từ cơn sóng thần 2006 - 2007, cái tên nào khiến bạn tiếc nuối nhất khi đánh mất hào quang, và mã nào khiến bạn nể phục vì sức sống bền bỉ đến nay?
Bình luận
Chưa có bình luận chung nào — mời bạn nêu ý kiến.